Örgütlü KÖB (küçük ölçekli balıkçı),
balıkçıların yönetime doğrudan katılmasını sağlar. Devlet tek başına yönetemez;
yerel bilgi (geleneksel ekolojik bilgi), balık stokları, üreme alanları ve
mevsimsel değişiklikler konusunda vazgeçilmezdir.
FAO’nun Küçük Ölçekli Balıkçılık Gönüllü Kılavuz İlkeleri (SSF Guidelines)
de bunu vurgular: Balıkçılar yönetimde yer alırsa kurallar daha adil,
uygulanabilir ve kabul gören olur.
Fao.org
Onlarca sorunumuz var.
Çoğu can yakıcı çoğu acil çözüm bekliyor. Küçük balıkçı refahını artırmanın
değil karnını doyurmanın peşinde bu günler de. Ülkenin içinde bulunduğu
ekonomik krizin sektör üzerindeki yarattığı olumsuz baskı, yetiştiricilik ve
ithalat karşısında yaşadığı haksız rekabet (üstelik tüketiciye de gıdaya adil
erişim konusunda haksızlık yapılıyor) kaynakların sürekli azalması ve ekosistem
de yaşanan olumsuz değişimler vb.
Yazının giriş bölümünde içinde olduğumuz durumu ve buna bağlı olarak çözüm
aramamız gereken asli sorunları hatırlatmak için yazdım bunları. Ve bu yazının
amacı (en azından şimdilik değil) bütün bu can yakıcı sorunları tartışmak
yerine önümüze gelen zamansız ve hem balıkçılık yönetimi açısından tehdit
içeren hem de içinde balıkçı örgütlerinin tasfiyesine sebep olacak olan bir
kanun taslağıdır.
Son cümlede altını çizdiğim iki konu bu yazının temel çerçevesini oluşturmaktadır.
Bu taslak yasallaşırsa içinde bulunduğumuz koşullarda kooperatifler tasfiye
olur ve kaçınılmaz olarak balıkçılık yönetimi sahadaki en büyük paydaşını
kaybetmiş olur.
Benim görevim ille de merkezi balıkçılık yönetimini ikna etmek değil. Hem
balıkçı arkadaşlarıma hem de balıkçılık yönetimine bu taslakla birlikte
gelmekte olan tehlikeyi işaret etmektir.
Söz konusu taslak resmi olarak açıklanmadığı için burada paylaşmayacağım.
Ama balıkçı barınaklarının kiralanması ve işletilmesi konusunda temel
yaklaşıumı söyleyebilirim.
Söz konusu kanun tasarısı ile yeni bir bürokratik yapı inşa ediliyor. Bir
barınaklar merkez kurulu ve barınaklarda da barınak şefliği. Tüm barınak
gelirleri merkez kurula ait bir hesapta toplanıyor. Bu gelirlerin %30’u (40’a
kadar arttırılabilir) bu yeni kurumda çalışacak özel ve kamu personeline ücret
olarak ayrılıyor, net karın %2’si birlik ve üst birliklere veriliyor kalanı da
barınakların bakım ve onarımında kullanılıyor.
Kimin bu gelirlerden ne kadar pay alacağı yazılmış ama kiralayan
kooperatifin ne pay alacağı yazılmamış. Mesela ücretlerin üst sınırı bile
belirlenmiş. Zaten maaş almakta olan bir kamu personeli asgari ücretin 5 katına
kadar ücret alabilecek.
Durumu açıklayabileceğim en kibar kelime “tuhaf” bir tasarı olacaktır.
Bir iş yeri kiraladığınızı düşünün. Mal sahibi önünüze bir kontrat koyuyor;
Ben senin iş yerinin tepesine CEO iş yerine müdür atacağım, gelirin %30-40’nı
ücret olarak ayıracağım, %2’sini esnaf odasına ödeyeceğim ve kalanını da iş
yerinin bakım ve onarımın da kullanacağım diyor. İş yerinin yarın öbür gün bir
cezai durumla karşı karşıya kalması durumunda da cezaların sahibi kiralayan
oluyor. Bu durumu gerçekten ifade edebilecek en kibar kelime tuhaftan başka bir
şey değildir.
Bu tuhaf taslak hakkında daha fazla spekülasyon yapmadan bahsettiğim
tehlike üzerine birkaç kelime edelim.
Süslü laflara gerek kalmadan direkt söyleyeyim. Bu taslak yasalaştığında ve bunun sonucunda kooperatiflerin bağlama gelirlerinden elde ettikleri gelir kesildiğinde örgütsel yapı çökecek zaten yetersiz olan balıkçı örgütlenmesi tamamen dağılacaktır. Aşağıdaki sorulara evet diyebilorsak başka bir zemin de tartışmak mümkün olur demediğimiz sürece tartışmanın zemini de çerçevesi de sadece "adalet" ile sınırlıdır.
Küçük balıkçının avlandığı meralar kıyı ekosisteminin en
hassas en kırılgan alanlarıdır. Bu alanları endüstriyel avcılığın tahrip edici
etkisine yeterince kapadık mı hayır.
Küçük ölçekli balıkçı örgütlerini pazarlama sorunları karşısında
destekledik mi hayır.
Küçük ölçekli balıkçıyı ithalatın ezici etkilerine karşı koruduk mu hayır.
Marmara’da trol avcılığını etkili bir şekilde azalttık ama son yıllarda
sahaya çıkan ve giderek büyüyen küçük ölçekli yasa dışı avcılık (her ilçede
sayıları yasal balıkçıların en az iki katı ve doğrudan restoranlara satış
yapıyorlar) karşısında önlem alıp koruduk mu hayır.
Oluşturduğumuz politikalar aldığımız kararlar küçük ölçekli balıkçıları
(refah artışından vazgeçtim) ekonomik olarak koruyor mu hayır.
İçinde bulunduğu koşullarda küçük balıkçı örgütlerini finanse edebilir mi
hayır.
Bu karar yasalaşırsa bu örgütlerin %90’ı kapanır mı evet!
Yazının başında FAO’dan bir alıntı var tekrarlayayım. “
“Örgütlü KÖB (küçük ölçekli balıkçı), balıkçıların yönetime doğrudan
katılmasını sağlar. Devlet tek başına yönetemez; yerel bilgi (geleneksel
ekolojik bilgi), balık stokları, üreme alanları ve mevsimsel değişiklikler
konusunda vazgeçilmezdir” yani
bu taslak yasalaşırsa tek darbeyi küçük balıkçı almaz balıkçılık yönetimi de
büyük bir darbe alır. Son 15 yıldır kaynakların korunması yönünde aldığınız her
kararı sahada destekleyen, pahalı araştırmalar yaparak elde edilebilecek birçok
güncel bilgiyi yönetime taşıyan ve sürdürülebilir balıkçılık politikalarından gerçek
çıkarı olan tek balıkçı gurubunu balıkçılarımızın yaklaşık %90’ını kaybederek
büyük bir yara alırız.
Taslağa itiraz noktam tam da burasıdır. Usulsüzlükleri ve hatta yolsuzlukları
birçok balıkçılık yöneticisinden daha fazla biliyorum. Çok iddialı bir laf
edeyim. Usulsüzlük ve yolsuzluklar konusunda birçok yöneticiden daha fazla daha
sert bir tepki gösteriyorum. Ama bu sorunların sebeplerini de biliyorum çözüm
yollarını da. Eminim birçok arkadaş birçok balıkçılık yöneticisi de biliyordur.
Kaynakların %90’ını sömüren büyük balıkçıların örgütlerine Orkinos
kotasından ciddi bir pay ayıran yönetim “günümüzde kooperatiflerin neredeyse
tek gelir kaynağı olan bağlama ücretlerine” el koyması kabul edilebilir bir şey
değildir.
Bu taslağı meclise yollamayın demiyorum. Bu taslakta sonuna kadar
savunacağımız başka maddeler de var. Bu nedenle gelin bu taslağı çirkin
yanlarından arındıralım ve kooperatifleri malık çaresizliğe itmeyecek şekilde
düzeltelim.
Bu sefer sürçü lisan ettiysek af ola demeyeceğim.
Dost acı söyler.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder